ChatGPT a RODO – czy pracownicy mogą wklejać dane klientów?
ChatGPT a RODO to w praktyce pytanie o to, czy Twoja firma panuje nad danymi, które pracownicy wklejają do czatu. Krótka odpowiedź: danych klientów nie powinno się wklejać do prywatnych kont pracowników. Można z nimi pracować w planie firmowym, jeśli masz umowę powierzenia z dostawcą, podstawę prawną, poinformowałeś klientów i wiesz, gdzie dane są przechowywane. Poniżej wyjaśniamy, co to znaczy w codziennej pracy.
To ogólna informacja, a nie porada prawna. W konkretnej sprawie, zwłaszcza przy danych wrażliwych, skonsultuj się z prawnikiem lub inspektorem ochrony danych.
Krótka odpowiedź dla zabieganych
- Konto prywatne pracownika (darmowe lub Plus): bez danych klientów, pracowników i kontrahentów. Firma nie ma z dostawcą żadnej umowy, a rozmowy domyślnie mogą być używane do trenowania modeli.
- Plan firmowy (np. ChatGPT Business lub Enterprise): dane osobowe tak, ale po spełnieniu warunków opisanych niżej i tylko w zakresie potrzebnym do zadania.
- Dane szczególnie chronione (zdrowie, dane dzieci, wyroki, dane biometryczne): tylko po osobnej analizie, najlepiej z prawnikiem.
- Zawsze: jak najmniej danych. Do większości zadań nazwisko klienta nie jest potrzebne.
Konto prywatne i konto firmowe to dwie różne sytuacje
Ten sam czat wygląda tak samo, ale umowa pod spodem jest zupełnie inna.
W planach dla osób prywatnych (Free, Plus, Pro) OpenAI domyślnie może wykorzystywać rozmowy do ulepszania modeli. Użytkownik może to wyłączyć w ustawieniach („Improve the model for everyone”). Podobnie działają wersje konsumenckie innych narzędzi: w prywatnej aplikacji Gemini przy włączonym ustawieniu aktywności Google może używać rozmów do trenowania modeli, a część czatów czytają ludzie. Najważniejsze jest jednak co innego: konto prywatne to umowa między pracownikiem a dostawcą. Twoja firma nie ma z dostawcą umowy powierzenia, więc wklejając tam dane klienta, pracownik przekazuje je podmiotowi, z którym administrator danych nic nie uzgodnił.
W planach firmowych sytuacja wygląda inaczej. OpenAI deklaruje, że domyślnie nie trenuje modeli na danych z ChatGPT Business, ChatGPT Enterprise i API, i umożliwia zawarcie umowy powierzenia (DPA, Data Processing Addendum) dla tych planów. Microsoft i Google składają podobne deklaracje dla swoich narzędzi firmowych. Porównanie planów opisujemy w artykule ChatGPT, Copilot czy Gemini – co wybrać dla firmy.
Uwaga praktyczna: wyłączenie trenowania na prywatnym koncie nie zamienia go w narzędzie firmowe. Nadal nie ma umowy powierzenia, administrator nie kontroluje dostępu, a po odejściu pracownika historia rozmów zostaje na jego koncie.
Co RODO wymaga, gdy dane trafiają do narzędzia AI
Wklejenie danych osobowych do czatu to przetwarzanie danych w rozumieniu RODO. Obowiązują więc te same zasady co przy każdym innym narzędziu w chmurze.
Podstawa prawna (art. 6 RODO)
Musisz wiedzieć, na jakiej podstawie przetwarzasz dane klienta w tym konkretnym celu, np. wykonanie umowy albo prawnie uzasadniony interes. Jeśli zebrałeś adres e-mail do wysyłki faktur, nie oznacza to automatycznie, że możesz analizować całą korespondencję klienta w zewnętrznym narzędziu AI w innym celu. Dane szczególnych kategorii, np. o zdrowiu (art. 9 RODO), wymagają dodatkowej podstawy i dużo większej ostrożności.
Umowa powierzenia (art. 28 RODO)
Gdy dostawca przetwarza dane w Twoim imieniu, potrzebna jest umowa powierzenia. Przy usługach AI w chmurze jest to zwykle umowa przygotowana przez dostawcę, którą akceptujesz lub zawierasz przy zakupie planu firmowego. Sprawdź, czy rzeczywiście ją zawarłeś, i zachowaj kopię.
UODO zwraca uwagę na ważny szczegół: jeśli dostawca wykorzystuje wprowadzone dane do własnych celów, np. trenowania swoich modeli, w tym zakresie przestaje działać wyłącznie na Twoje polecenie (art. 28 ust. 10 RODO). Dlatego ustawienie dotyczące trenowania ma znaczenie także prawne, nie tylko techniczne.
Przekazanie danych poza EOG (art. 44–49 RODO)
Główni dostawcy narzędzi AI to firmy amerykańskie. Przekazanie danych do USA jest dopuszczalne m.in. wtedy, gdy odbiorca jest certyfikowany w ramach EU-US Data Privacy Framework. Decyzja Komisji Europejskiej stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony (decyzja wykonawcza 2023/1795 z lipca 2023 roku) obowiązuje. We wrześniu 2025 roku Sąd UE oddalił skargę na nią (sprawa T-553/23), a odwołanie od tego wyroku czeka na rozstrzygnięcie przed Trybunałem Sprawiedliwości UE (sprawa C-703/25 P). Jeśli TSUE uchyli decyzję, podstawy transferów trzeba będzie ocenić na nowo. Warto więc wiedzieć, czy umowa z dostawcą przewiduje też standardowe klauzule umowne jako alternatywę.
W praktyce sprawdź trzy rzeczy: czy dostawca jest na liście Data Privacy Framework, co mówi jego umowa powierzenia o transferach i czy dla Twojego planu dostępne jest przechowywanie danych w Europie. OpenAI oferuje przechowywanie danych w Europie dla kwalifikujących się klientów ChatGPT Enterprise, Edu i API, po akceptacji i dla nowych przestrzeni roboczych. Część danych, np. dane konta, może być przechowywana poza regionem.
Informacja, rejestr i ocena skutków
- Informacja dla osób (art. 13–14 RODO): klauzula informacyjna powinna uwzględniać nowego odbiorcę danych i, jeśli to istotne, sposób wykorzystania AI.
- Rejestr czynności przetwarzania (art. 30 RODO): jeśli go prowadzisz, dopisz nowe przetwarzanie.
- Ocena skutków (DPIA, art. 35 RODO): wymagana m.in. przy profilowaniu, dużej skali danych szczególnych czy innowacyjnych technologiach. UODO publikuje wykaz takich operacji.
- Decyzje o ludziach (art. 22 RODO): jeśli wynik AI ma wpływać na sytuację klienta lub pracownika, człowiek musi go naprawdę sprawdzać i móc zmienić, a nie tylko zatwierdzać.
Anonimizacja a pseudonimizacja
To rozróżnienie decyduje o tym, czy RODO w ogóle ma zastosowanie.
Pseudonimizacja (art. 4 pkt 5 RODO) to zastąpienie danych identyfikujących, np. „Jan Kowalski” na „Klient A”, przy czym da się nadal ustalić, o kogo chodzi, np. dzięki tabeli w Twoim systemie. Takie dane nadal są danymi osobowymi (motyw 26 RODO). Pseudonimizacja zmniejsza ryzyko, ale nie zwalnia z obowiązków.
Anonimizacja oznacza, że osoby nie da się zidentyfikować przy użyciu środków, których rozsądnie można się spodziewać. Dane naprawdę anonimowe nie podlegają RODO.
Przykład: biuro rachunkowe usuwa z maila nazwisko klienta, ale zostawia nazwę jego jednoosobowej firmy, miasto i nietypową kwotę zaległości. To nie jest anonimizacja, bo osobę łatwo rozpoznać. Zanim wkleisz tekst, usuń:
- imiona, nazwiska, nazwy firm jednoosobowych,
- PESEL, NIP, numery dokumentów, kont i umów,
- adresy, telefony, e-maile,
- rzadkie szczegóły, które pozwalają zgadnąć, o kogo chodzi.
Często wystarczy też poprosić AI o pomoc przy szablonie zamiast przy konkretnej sprawie: „Napisz uprzejmą odpowiedź na reklamację opóźnionej dostawy” zamiast wklejania całej korespondencji.
Co wolno wklejać – prosta ściąga dla zespołu
| Rodzaj informacji | Konto prywatne | Plan firmowy z umową powierzenia |
|---|---|---|
| Ogólne pytania, szablony, teksty marketingowe bez danych osobowych | tak | tak |
| Dane po rzetelnej anonimizacji | tak, z ostrożnością | tak |
| Dane klientów potrzebne do zadania (imię, treść zapytania) | nie | tak, po spełnieniu warunków z RODO |
| Dane pracowników, kandydatów do pracy | nie | tylko po osobnej analizie |
| Dane o zdrowiu, dane dzieci, wyroki | nie | tylko po analizie z prawnikiem |
| Hasła, dane logowania, pełne numery kart | nie | nie |
Taką ściągę warto wpisać do firmowej polityki. Jak ją przygotować, opisujemy w artykule Polityka korzystania z AI w firmie.
Lista pytań UODO dla małych i średnich firm
W sierpniu 2026 roku UODO opublikował listy pytań wstępnych dotyczących RODO przy wdrażaniu AI, w tym osobną wersję dla MŚP, które korzystają z gotowych narzędzi. Według UODO jej wypełnienie zajmuje około 30 minut i nie wymaga wiedzy prawniczej. Lista nie jest wiążącą wykładnią przepisów i nie potwierdza zgodności z RODO, ale dobrze porządkuje temat.
Kilka zasad z tej listy warto znać:
- wypełnia się ją osobno dla każdego zastosowania, bo to samo narzędzie w obsłudze klienta i w rekrutacji niesie inne ryzyko,
- więcej niż trzy odpowiedzi „NIE” oznaczają, że przed dalszym korzystaniem z narzędzia należy skonsultować się ze specjalistą,
- zanim narzędzie zostanie użyte na danych klientów lub pracowników, trzeba mieć umowę z dostawcą, ustaloną podstawę przetwarzania, informację dla osób, których dane dotyczą, oraz wiedzę, gdzie dane są przechowywane,
- wypełnioną listę warto zachować, bo w razie kontroli lub skargi pokazuje, że firma sprawdziła te kwestie przed wdrożeniem.
Co zrobić w tym tygodniu
- Zapytaj zespół, z jakich narzędzi AI korzysta i na jakich kontach. Bez szukania winnych, chodzi o obraz sytuacji.
- Zdecyduj, które narzędzie jest firmowe, i załóż w nim konta imienne dla osób, które go potrzebują.
- Zawrzyj lub pobierz umowę powierzenia i sprawdź ustawienia dotyczące trenowania i przechowywania danych.
- Ustal prostą zasadę: dane klientów tylko w narzędziu firmowym, nigdy na kontach prywatnych.
- Zaktualizuj klauzulę informacyjną i rejestr czynności przetwarzania.
- Wypełnij listę UODO dla MŚP dla każdego zastosowania AI.
Pamiętaj też o AI Act: od 2 lutego 2025 roku firmy korzystające z AI powinny dbać o kompetencje pracowników w tym zakresie. Więcej w artykule AI Act dla małych firm, a szerszy plan znajdziesz w przewodniku Wdrożenie AI w firmie krok po kroku.
Uporządkowanie tego, kto i do czego używa AI, to jedna z rzeczy, w których pomagamy małym firmom – zwykle zaczynamy właśnie od takiej inwentaryzacji.
Źródła
- RODO – rozporządzenie (UE) 2016/679, EUR-Lex
- UODO: Zanim wdrożysz narzędzie AI, sprawdź czy jest ono zgodne z zasadami RODO (listy pytań, sierpień 2026)
- Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/1795 – EU-US Data Privacy Framework, EUR-Lex
- Lista organizacji certyfikowanych w Data Privacy Framework
- Odwołanie w sprawie C-703/25 P Latombe przeciwko Komisji, EUR-Lex
- OpenAI: Enterprise privacy
- OpenAI: How your data is used to improve model performance
- OpenAI: Data residency and inference residency for ChatGPT
- Google: Gemini Apps Privacy Hub
Najczęstsze pytania
Czy ChatGPT Plus wystarczy do pracy z danymi klientów?
Zwykle nie. Plus to plan dla osób prywatnych: firma nie zawiera w nim umowy powierzenia z dostawcą, a rozmowy domyślnie mogą służyć do trenowania modeli. Do danych klientów lepiej używać planu firmowego, w którym dostawca podpisuje umowę powierzenia i nie trenuje modeli na danych firmy.
Czy wyłączenie trenowania w ustawieniach konta rozwiązuje problem z RODO?
Nie w całości. Wyłączenie trenowania ogranicza jedno ryzyko, ale nie tworzy umowy powierzenia między Twoją firmą a dostawcą ani nie zastępuje podstawy prawnej, informacji dla klientów czy zasad przechowywania danych.
Czy muszę informować klientów, że używam AI do obsługi ich spraw?
Jeśli dane klientów trafiają do narzędzia AI, informacja o przetwarzaniu (art. 13–14 RODO) powinna uwzględniać to przetwarzanie i odbiorców danych. UODO w swojej liście pytań dla MŚP wprost pyta, czy osoby zostały poinformowane o użyciu AI.
Czy dane w ChatGPT mogą być przechowywane w Europie?
OpenAI oferuje przechowywanie danych w Europie dla kwalifikujących się klientów planów Enterprise i Edu oraz API, po akceptacji i dla nowych przestrzeni roboczych. Dla innych planów sprawdź aktualną dokumentację dostawcy, zanim przyjmiesz takie założenie.